Co to są odsetki?

  • 01 Wrz 2020
  • 9 min. czytania
  • Komentarze(0)
Odsetki mogą być dla klienta banku zarówno kosztem, jak i zyskiem. To zależy, na jaki produkt się zdecydujesz. Przy deponowaniu środków w banku na lokacie odsetki będą dla ciebie zyskiem, ale już przy kredytowaniu będą stanowiły koszt zobowiązania. Na wysokość odsetek wpływają wartość stopy procentowej, wysokość kapitału czy lokaty oraz czas, w jakim korzystasz z danego produktu bankowego. Im wyższa stawka oprocentowania, a także im większy kapitał i dłuższy okres, tym większa kwota odsetek.
Co to są odsetki?

Kiedy idziesz do banku, aby wybrać odpowiedni dla siebie kredyt, musisz wziąć pod uwagę wiele różnych czynników. Między innymi powinna cię zainteresować kwota całkowitych kosztów kredytowania, którą kształtują różne opłaty i prowizje, a także odsetki.

Z odsetkami będziesz mieć jednocześnie do czynienia przy okazji deponowania kwoty środków finansowych na lokacie w banku, ale wówczas nie ty będziesz je opłacał do banku, ale bank wypłaci je tobie jako wynagrodzenie za pożyczenie mu twoich pieniędzy. Sprawdź, czym w istocie są odsetki, o których mówimy i jakie są ich rodzaje.

Czym są odsetki na lokacie?

Żebyś lepiej zrozumiał, czym są odsetki na lokacie i jak się je wylicza, najpierw ustalmy, co należy rozumieć pod pojęciem lokaty w banku. Odsetki od niej naliczane są z tytułu pożyczania pieniędzy tej instytucji, która dzięki nim może prowadzić akcję kredytową. Z perspektywy banku lokata jest formą pożyczki udzielonej przez klienta na z góry określony czas w zamian za odsetki naliczane najczęściej na koniec okresu trwania lokaty według ustalonej stopy oprocentowania.

Kiedy decydujesz się na lokatę bankową, chcesz uzyskać możliwie jak najwyższe odsetki, które są traktowane jako twój zysk. Lokata jest formą deponowania środków finansowych na pewien oferowany przez bank procent. To umowa zawierana przez ciebie z bankiem – na jej podstawie powierzysz mu określoną kwotę pieniędzy na umówiony czas. Po jego upływie instytucja zwróci ci wszystkie twoje pieniądze, na dodatek powiększone o wysokość odsetek.

Cechą charakterystyczną lokaty bankowej, nazywanej również lokatą terminową lub tradycyjną, jest to, że jest ona jedną z najbezpieczniejszych form lokowania środków pieniężnych przez konsumentów. Wszystko dlatego, że wypłatę pieniędzy gwarantuje Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Środki gwarantowane są do wysokości równowartości 100 000 euro. Lokata ma jednak bardziej na celu ochronę twojego kapitału przed utratą wartości niż osiąganie ponadprzeciętnych zysków.

Zobacz dodatkowo: Gdzie warto inwestować w czasach kryzysu gospodarczego 2020?

Odsetki od lokaty możesz traktować jako zysk za zamrożenie na pewien czas swoich pieniędzy. Z twojej perspektywy odsetki to źródło dochodu, ale dla banku będą one kosztem za dysponowanie twoimi pieniędzmi w dowolny sposób.

Jak bank ustala wysokość odsetek?

Przy ustalaniu wysokości odsetek od lokaty czy odsetek od kredytu banki biorą pod uwagę bazową wartość lokaty lub wartość kapitału kredytowego udzielonego kredytobiorcy.

Przy lokatach punktem wyjścia do obliczenia należnych odsetek jest kwota złożona na depozycie. Nie będzie się ona zmieniała, jeśli nie korzystasz z oferty lokaty z odsetkami składanymi, w przypadku której kapitalizacja odsetek jest przeprowadzana częściej niż tylko raz w całym okresie trwania depozytu. Na jej podstawie bank na koniec trwania lokaty wyliczy odsetki na podstawie stosowanej stawki oprocentowania.

Jeśli na przykład założyłeś lokatę na 3 000 zł, a bank zaoferował ci oprocentowanie w skali roku na poziomie 4 proc., to wówczas twoje odsetki będą naliczane od kwoty 3 000 zł. Bank weźmie przy tym pod uwagę to, jak długo trwał depozyt. Jeśli rok, to pełne 4 proc. kwoty 3 000 zł będzie twoimi odsetkami, od których instytucja odprowadzi następnie podatek od zysków kapitałowych do fiskusa. W przypadku, gdy okres depozytu był krótszy niż rok, odsetki zostaną wyliczone w proporcji do 12 miesięcy i do zaoferowanej stawki oprocentowania lokaty.

Od czego zależy wysokość odsetek?

Z pewnością zastanawiasz się, co wpływa na wysokość twoich odsetek. Lokata bankowa może być założona na różny okres, z różną stopą oprocentowania, a bank może stosować odmienne sposoby szacowania odsetek od depozytów terminowych. To wszystko ma bezpośredni wpływ na to, jak wysokie będą odsetki. Kalkulator lokat bierze je pod uwagę i wskazuje na ostateczny zysk, jaki osiągniesz, jeśli powierzysz swoje pieniądze do danej instytucji bankowej.

Wypróbuj Kallukalor lokatowy do sprawdzenia możliwego zysku z lokaty. 

Na wysokość zysku z lokaty wpływa oczywiście oprocentowanie nominalne, ale nie jest to jedyna kwestia, jaką bank bierze pod uwagę przy obliczaniu odsetek od lokat wypłacanych na rzecz swoich klientów. Wśród innych czynników należy wymienić:

  • Oprocentowanie lokaty – zwykle podawane w skali roku w ofertach bankowych, a jeśli tak nie jest i oprocentowanie wyrażane jest na przykład w stosunku miesięcznym, to bank powinien to wyraźnie oznaczyć w swojej ofercie. Oprocentowanie lokaty ma zwykle charakter stały w całym okresie kredytowania, choć lepiej sprawdź przed podpisaniem umowy depozytowej z bankiem, czy w danym przypadku nie masz do czynienia z oprocentowaniem zmiennym, charakterystycznym dla lokat krótkoterminowych.
  • Kwota kapitału składanego na depozycie terminowym – im więcej pieniędzy powierzysz w ramach lokaty bankowi, tym większa będzie kwota bazowa, od której będą wyliczane twoje odsetki.
  • Czas trwania depozytu – okres trwania lokaty bywa określany jako krótkoterminowy lub długoterminowy – im dłużej trwa depozyt, tym większe odsetki będą od niego naliczane.
  • Tryb kapitalizacji odsetek – bardzo często jest tak, że odsetki od lokaty naliczane są tylko w trybie jednorazowym, czyli na koniec okresu jej trwania, co z twojej perspektywy jest najmniej korzystnym rozwiązaniem. Przyjąć możesz, że im częściej bank dokonuje kapitalizacji odsetek, rozumianej jako doliczenie do kwoty twojego kapitału kwoty wypracowanych odsetek, tym lepiej, ponieważ za każdym razem będą one obliczane od wyższej kwoty stanowiącej w danym momencie bazę lokaty terminowej.

Obecnie trudno jest znaleźć w ofertach bankowych lokaty z odsetkami kapitalizowanymi na przykład codziennie. Najczęściej są one kapitalizowane na koniec okresu trwania depozytu, rzadziej co miesiąc czy co kwartał.

Wysokość odsetek na lokatach bankowych uzależniona jest jednocześnie od wysokości głównych stóp procentowych w Polsce. Przy ustalaniu oferowanego klientom oprocentowania na poszczególnych lokatach terminowych banki w szczególności biorą pod uwagę wysokość stopy depozytowej Narodowego Banku Polskiego. Stopa ta jest ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej. Obecnie jest ona utrzymywana na poziomie 0 proc., dlatego banki są w stanie zaoferować niewiele więcej na lokatach.

Sprawdź zmiany stóp procentowych w Polsce w 2020 roku: Na obniżeniu stóp procentowych zaoszczędzimy ponad 3 mld zł

Metody obliczania odsetek od lokat

Banki najczęściej posiłkują się trzema metodami obliczania odsetek od lokat terminowych:

  • odsetki proste,
  • odsetki składane,
  • dyskonto.

Odsetki proste obliczane są przez bank od podstawy opodatkowania, czyli od wysokości kapitału złożonego na lokacie, po upływie okresu, na jaki została założona. Takie odsetki proste otrzymasz po zakończeniu depozytu terminowego wraz z kwotą lokaty – najczęściej wypłata dokonywana jest na wskazane przez ciebie konto bankowe.

Odsetki składane mają nieco inny charakter. Po okresie oprocentowania bank oblicza odsetki i dolicza je do twojego kapitału na lokacie. Następuje kapitalizacja odsetek, a od powiększonej sumy kapitału oblicza się odsetki za następny okres oprocentowania. W metodzie określanej jako odsetki składane wysokość odsetek od lokaty sukcesywnie wzrasta, ponieważ są one obliczane od coraz większej podstawy oprocentowania.

Pozostaje jeszcze trzecia metoda na obliczanie odsetek od lokat. To dyskonto, rozumiane jako potrącenie odsetek z góry za cały okres obliczeniowy. Najczęściej banki przy obliczaniu odsetek od lokat terminowych posługują się metodą polegającą na oszacowaniu odsetek prostych. Prosty kalkulator odsetek z lokaty, jaki znajdziesz w internecie, pozwoli ci sprawnie oszacować ich wysokość w okresie zdeponowania w instytucji bankowej określonej kwoty pieniędzy. Tak naprawdę jednak takie obliczenia możesz bez trudu wykonać samodzielnie, bez tego typu narzędzi.

Odsetki na lokacie a podatek od zysku

Wybrałeś już lokatę i odsetki, jakie z niej osiągniesz, wydają ci się satysfakcjonujące? Musisz jeszcze wiedzieć, że twój zysk wynikający z wypłaconych odsetek zostanie pomniejszony o podatek należny fiskusowi. W przypadku lokaty bankowej odsetki naliczane są według ustalonej z bankiem stawki oprocentowania i dopisywane na przykład na koniec okresu trwania depozytu do kwoty, jaką powierzyłeś bankowi. Nie zostanie ci jednak wypłacona pełna ich suma w ramach zysku.

Bez względu na wysokość odsetek i oprocentowanie obowiązujące na lokacie w banku odsetki zawsze muszą być automatycznie pomniejszone przez bank o podatek od zysków kapitałowych, nazywany podatkiem Belki, w wysokości 19 proc. kwoty naliczonych odsetek. Nie można uniknąć tego podatku, nie musisz jednak zajmować się jego szacowaniem. Takimi zadaniami zajmuje się sam bank, ty otrzymujesz wypłatę na wskazane konto bankowe – jest to kwota twojej lokaty powiększona o odsetki netto, po obliczeniu i odprowadzeniu do urzędu skarbowego podatku Belki.

Przeczytaj: W jaki sposób odprowadzany jest podatek od zysków?

Jak obliczyć odsetki od lokaty?

Z pozoru wydawać by się mogło, że obliczenie odsetek od lokaty jest zadaniem trudnym, wymagającym wiedzy finansowej oraz zdolności matematycznych. Tymczasem nawet zrobisz to łatwo nawet na zwykłej kartce papieru.

Możesz też sięgnąć po kalkulator lokaty. Jak obliczyć odsetki za jego pośrednictwem? Nie jest to kłopotliwe, ponieważ podajesz w nim podstawowe parametry depozytu, czyli kwotę, okres trwania i oprocentowanie nominalne w skali roku. Tak wyliczysz w kilka sekund należne ci w związku odsetki. Wzór jest też bardzo prosty, ponieważ należy przemnożyć kwotę depozytu przez liczbę dni okresu lokacyjnego, pomnożyć wynik przez oprocentowanie w skali roku i podzielić na 365 dni.

Jeśli więc na przykład masz depozyt na 10 000 zł, który zakładasz na 1 miesiąc, a oprocentowanie w skali roku wynosi 3 proc., to zarobisz na takim depozycie:

(10 000 × 30 dni) × 3 proc. /365 dni = 24,66 zł.

Procenty przy obliczeniach zamieniasz na wartość liczbową, czyli 0,03.

Na końcu od kwoty odsetek należy odjąć podatek Belki (19% wypracowanego zysku).

Zerwanie umowy lokaty a utrata odsetek

Umowa lokaty jest podstawowym dokumentem, na podstawie którego powierzasz pieniądze bankowi na z góry ustalony czas. Tradycyjne lokaty terminowe mają to do siebie, że decydujesz się na zamrożenie na pewien czas swoich środków finansowych. Musisz mieć świadomość, że jeśli zdarzy się coś nieprzewidzianego i będziesz chciał wycofać pieniądze z depozytu przed terminem jego zapadalności, najprawdopodobniej utracisz swoje odsetki – w całości lub w części, w zależności od tego, jaką politykę w tym zakresie prowadzi dany bank. W umowie o lokatę terminową powinieneś mieć oznaczone, jakie rozwiązania bank stosuje przy wcześniejszej wypłacie środków z depozytu.

Zobacz jakie mogą być konsekwencje zerwania lokaty przed terminem: Zerwanie lokaty - jakie mogą być konsekwencje?

W ramach ofert promocyjnych, czasowych i w celu przyciągnięcia do siebie klientów banki mogą zaoferować ci czasami takie lokaty, przy których nawet wcześniejsze zerwanie umowy nie spowoduje utraty odsetek wypracowanych do tego momentu na depozycie terminowym. Za taką wygodę trzeba jednak zapłacić, a raczej zgodzić się na niższe oprocentowanie depozytu.

Dodano:
17 Gru 2019

Zaktualizowano:
01 Wrz 2020

0 Komentarze

Wpisz komentarz (od 5 do 5000 znaków)

Dziękujemy!

Twój komentarz został dodany. Po akceptacji, zostanie wyświetlony na stronie.

Podobne artykuły